List z przeszłości to dokument, w którym Urszula Lissewska przemówiła po latach. Urodzona 5 września 1920 roku w Bydgoszczy, córka Bolesława Lissewskiego i Bronisławy Galikowskiej. Całe jej życie przebiegało na tle burzliwych zmian historii Polski: II wojna światowa, okupacja, komunizm, bieda, kryzysy.

Wśród rodzinnych pamiątek zachował się list datowany na 9 grudnia 1974 roku, skierowany do Pani Jadwigi („Jadzi”), który w niezwykle osobisty sposób przedstawia jej emocje, cierpienia i nadzieje. Pani Jadzia wychowywała większość jej dzieci. Powiedzmy, że słowo wychowanie stanowi tu nadużycie.

Wg Macieja Łupkowskiego, oni, jako dzieci Uruszuli Lissewskiej byli traktowani gorzej: nie mieli dobrego jedzenia, musieli pracować na dzieci Pani Jadwigi, nie mieli ciepłych ubrań, a ich rodzinne pamiątki i srebra były wyprzedawane przez Panią Jadzię i jej potomstwo. Skórzanymi książkami Pani Jadzia paliła w piecu, a wartościowe przedmioty rodzinne były niszczone. Zabrano dzieciom zdjęcia, dokumenty, uniemożliwiono kontakt z matką. – Tamci jedli jajka, a my chleb z wodą i stare mięso. – To były tortury, nie życie.

Ten dokument nie jest tylko listem — to świadectwo epoki, w której tysiące polskich kobiet samotnie dźwigało rodzinę i wiarę w lepsze jutro.

Fragmenty listu — głos Urszuli

„Nie wiem jak Bóg pozwoli mi długo żyć. Nie wiem, czy to bardzo jeszcze daleko.”

„Proszę Ciebie w moim imieniu… o wybaczenie mi wszystkiego, aby gdy przyjdzie mój czas… mogła umrzeć spokojnie.”

To słowa osoby, która czuje zbliżający się kres. Prosi o pojednanie, pokój rodzinny, o zrozumienie.

„Jestem zawsze samotnica. Nie masz wyobrażenia, co znaczy samotność, gdy i zdrowia nie ma.”

Samotność w czasach, kiedy bez internetu, bez telefonów, bez wsparcia państwa – oznaczała prawdziwą ciszę, często depresję i ubóstwo.

Miłość do rodziny mimo dystansu i bólu

W liście widać, jak bardzo kochała bliskich:

„Serce moje, gdy słyszę o Was, cieszy się…”

„Basia bardzo kocha… i jest naprawdę sierotą.”

Czujemy tu instynkt troski kobiety – matki – która mimo trudów zawsze myślała o innych.

Polska bieda lat 70. widziana oczami zwykłej kobiety

„Żyję w biedzie. Trzeba po prostu żyć…”

„Jestem biedna – rencistka, więc nie mam prawa wstępu do takich domów.”

To poruszające i prawdziwe odzwierciedlenie realiów PRL:
bieda, skromne emerytury, ograniczenia społeczne.

Emocjonalna prośba o pamięć – list

„Gdyby ktoś chciał mi odpisać, tak bym się cieszyła.”

„Zawsze to miło popatrzeć, gdy się jest dorosłym na swoje zdjęcie, gdy się było malutkim.”

Najprostsze potrzeby:
📌 pamięć
📌 zdjęcie
📌 dobre słowo

Czego więcej może chcieć starsza, samotna kobieta? Pani Jadzie ukrywała te informacje, aby dzieci nie dowiedziały się o liście matki. Gdy Urszula Lissewska przyjeżdżała, aby zobaczyć dzieci, to jej własna córka zwracała się do niej, „per Pani”.

Znaczenie listu dla historii rodziny Łupkowskich

Ten list:
✔ dokumentuje więzy rodzinne
✔ opisuje realia życia kobiet w PRL
✔ przechowuje emocje – takie, jakich nie ma w kronikach historycznych
✔ jest dowodem ogromnej wrażliwości Urszuli

List ukazuje bestialstwo i podły charakter Jadwigi z Włocławka. To współczesna macocha bajkowego Kopciuszka.

To list kobiety, która przeżyła dwie epoki Polski, a mimo wszystko zachowała serce pełne wiary i nadziei.

List ukazuje ogromną siłę Urszuli Lissewskiej, która:

• przetrwała wojny i kryzysy,

• dźwigała samotność i chorobę,

• kochała rodzinę mimo odległości.

Jej słowa stają się teraz częścią historii — pamięć zostaje zachowana. Rodzeństwo nigdy nie widziało swojej siostry, Basi.

Polecam:

Urszula Lissewska – Życie na tle burzliwej historii
Łupkowski Alek i Lissewska Urszula

One Shilling 1949 – klasyk brytyjskiej numizmatyki